Józef Grabski
2015

Józef Grabski

 

Tchórzewski jest jak krzemień,

uderzysz w niego,

posypią się iskry”

Tadeusz Różewicz

Jerzy Tchórzewski – malarz poeta – fragment

 

Z perspektywy 15 lat od odejścia Jerzego Tchórzewskiego jego twórczość oraz rola w polskim, ale i międzynarodowym środowisku artystycznym pięćdziesięciolecia powojennego nabiera coraz większego znaczenia. Był artystą o jednoznacznie określonej osobowości, pozostający przez całe swoje twórcze życie wiernym głosowi wewnętrznemu, a nie koniunkturalnym wymogom, co było często udziałem jego licznych kolegów. Konsekwentnie podążał po drodze wytyczonej w okresie formowania się jego talentu w krakowskiej ASP, często postępując wbrew i na przekór oczekiwaniom profesorów (Zygmunt Radnicki, potem Zbigniew Pronaszko), modnym prądom, często przywożonym z Zachodu, którym ulegali jego starsi przyjaciele (Tadeusz Kantor) czy naciskom pozaartystycznym silnym w pierwszej połowie lat 50-tych (Wojciech Fangor, Aleksander Kobzdej, Andrzej Wróblewski). Zadziwiająca jest konsekwencja Jerzego Tchórzewskiego od samych początków jego pracy twórczej w realizacji swojej własnej, wewnętrznej, spójnej wizji malarskiej, czasem inspirowanej niektórymi dziełami innych artystów, ale nigdy nie naśladującej aktualnych i modnych trendów w sztuce tak polskiej jak i obcej. Niewielu artystów zdobywało się na odwagę bycia zawsze i do końca sobą, nie dając się ponieść światowym nowinkom. Jednocześnie w późnych latach 40-tych i wczesnych 50-tych dają się zauważyć w twórczości artysty cechy zbieżne z niektórymi wiodącymi malarzami tego czasu takimi jak Jackson Pollock, czołowy przedstawiciel abstrakcjonizmu ekspresyjnego, czy niemiecki malarz awangardowy Wols (Alfred Otto Wolfgang Schulze, 1913-1951), prekursor taszyzmu i sztuki informel. Obaj przeciwstawiający się chłodnemu i racjonalnemu ekspresjonizmowi geometrycznemu. Podobne idee wyznawał w tym czasie także francuski artysta i teoretyk sztuki Georges Mathieu (Georges Victor Mathieu d’Escaudoeuvres 1921 – 2012), twórca pojęcia abstrakcji lirycznej, który zorganizował w 1947 pod tym hasłem wydarzenia artystyczne upominające się o sztukę wolną i niezależną od wszelkich ograniczeń. Pojęcie abstrakcji lirycznej miało obejmować różne formy abstrakcji niegeometrycznej. I pojęcie to często będzie przywoływane w kontekście twórczości Jerzego Tchórzewskiego, mimo że artysta nigdy do końca nie zrezygnował z pewnej formy figuratywności. (…)

„Jerzy Tchórzewski –  malarz i poeta”
Katalog wystawy, Galeria Opera, Warszawa 2015